Ä°lâhi adâletin kesinlikle gerçekleÅŸeceÄŸi, mazlumların, zalimlerden hakkını alacağı, her çeÅŸit baskıcı sistemlerin ve zorbaların ÅŸiddetle cezalandırılacağı mahÅŸer yerindeki Mahkeme-i Kübrâ’da, önce amel defterleri dağılacak.
Hayır dileme, yapmak istediği bir şeyin kendisi hakkında hayırlı olup olmadığını anlamak için iki rekât namaz kılıp dua ederek rüyasında manevî bir işaret almak amacıyla uykuya yatma.
AkÅŸam namazının sünnetinden sonra kılınan altı rekâtlık gayr-i müekked namaz. Evvâb, faal vezninde ism-i fâildir, günâhları terk ve hayırlı iÅŸler yapmak sûretiyle Allah’a dönen demektir. ÇoÄŸulu Evvâbin’dir. Evvâbin namazı, Allah’a çok itaat edenlerin namazı demektir. Ashab-ı kirâmdan Zeyd b. Erkâm, kuÅŸluk vakti birtakım insanların namaz kıldıklarını görmüş de; “Bu adamlar pek âlâ bilir ki, bu saatten baÅŸka zamanda namaz kılmak, daha faziletlidir. Çünkü Resulullah (s.a.s.), “Evvâbin namazı, sıcaktan deve yavrularının ayakları yandığı zaman kılınır” buyurmuÅŸtur” (Müslim, Salât, 19).
Kur’an-ı Kerim’de: “Allah yolunda öldürülmüş olanlar için “Ölüler” demeyin. Bilakis onlar diridirler. Fakat siz iyice anlayamazsınız”(641) hükmü beyan buyurulmuÅŸtur. Yine bir baÅŸka Ayet-i Kerime’de: “Allah yolunda öldürülenleri sakın “ölüler” sanmayın. Bilakis onlar Rableri katında diridirler. (öyle ki Allahû Teâla (cc)’nın) Lûtf-û inayetinden, kendilerine verdiÄŸi (ÅŸehidlik mertebesi) ile hepsi de şâd olarak (Cennet nimetleriyle) rızıklanırlar. Arkalarından henüz onlara katılamayanları (Åžehid olacak kardeÅŸleri) için de: “Onlara hiçbir korku yoktur. Onlar mahzun da olacak deÄŸillerdir” diye müjde vermek isterler”(642) buyurulmaktadır. Hanefi Fûkahası; ÅŸehidlerin Allahû Teâla (cc) katında diri olduÄŸunu esas alarak, diÄŸer cenazelerle bir tutulmamış, “ÅŸehid” bahsini ayrı olarak ele almıştır. Molla Hüsrev: “Müslüman, akil ve baliÄŸ olup zulmen öldürülen kimseye ÅŸehid denir” tarifini yapıyor.(643) Alaûddin El Haskafi “Åžehid” kelimesini tahlil ederken: “Åžehid; feil vezninde olup, mef’ûl manasınadır. Çünü cennetlik olduÄŸuna ÅŸahidlik edilmiÅŸtir. Yahud fail manasınadır. Zira ÅŸehid rabbi katında diridir. Binaenaleyh bizzat kendisi ÅŸahiddir” hükmünü zikrediyor. Ä°mam-ı Merginani’de ise tarif biraz daha deÄŸiÅŸik: “Åžehid; müşriklerin katlettiÄŸi veya cihad meydanında kendisinde bir eser olduÄŸu halde bulunan veya kendisini müslümanların zulmen katlettiÄŸi kimsedir”(644) Dikkat edilirse; “Åžehid”ler Allahû Teâla (cc) katında diridirler ve tevhid mücadelesinin ebedi ÅŸahidleridirler. Feteva-ı Hindiyye’de: “Åžehid; saldırgan kafirler (harbi) veya baÄŸyi’ler (Ulû’lemr’e karşı haksız olarak ayaklanan) veyahud da yol kesici (eÅŸkiyalar) tarafından öldürülen kimse demektir”(645) tarifi kayıtlıdır. Allahû Teâla (cc)’nın indirdiÄŸi hükümlerin galip gelmesi için ihlasla “cihad” eden ve bu uÄŸurda “ÅŸehid” olanların “cennet ehli” olduÄŸu kat’i nasslarla sabittir. Her “MürÅŸid-i Kamil”; kendisine müracaat eden mü’minleri “Cihad”a ve ÅŸehadete hazırlar. EÄŸer bu hususta gayret sarfetmiyorsa, kat’iyyen “MürÅŸid-i Kamil” deÄŸildir.
Kabirleri ziyaret etmek ve yanlarında ayakta duâ okumak da sünnettir. Nitekim Resûl-i Ekrem (sav) “Bakia” mezarlığına çıktığı zaman bu ÅŸekilde yapmıştır. Kabristan’da “Yasin-i Åžerif” okumak da, sünnetle sabit olmuÅŸtur. Nitekim: “Her kim kabristana girer de Yasin Sûresi’ni okursa o gün Allah kabirdekilerin azaplarını hafifletir. Okuyana oradakilerin sayısınca sevap verilir”(640) Hadis-i Åžerifi, bunun delilidir. Yasin Sûresi’ni bilemeyen mükellef; Kur’an-ı Kerim’den Fatiha, Ayete’l Kürsi ve Ä°hlâs okur. “Ya Rabbi; okuduÄŸumun sevabını fûlana ve burada yatanlara ulaÅŸtır” diye dua eder.
Ta’ziyye; sabır tavsiye etmek manasınadır. Ölü sahibine ta’ziyede bulunmak müstahsendir. Zahiriyye’de de böyledir. Ta’ziyenin vakti; ölüm hadisesinden itibaren üç gündür. Bu süreden sonra ta’ziye’de bulunmak mekruhtur. Ancak baÅŸka beldelerde ikâmet eden ve bu süre içerisinde ta’ziye’de bulunamayanlar müstesnadır. EÄŸer ölü sahipleri sabırlı ve sakin ise, defin hadisesinden önce de “Ta’ziye” yapılabilir. Ölünün bütün akrabalarına ta’ziye’de bulunmak müstehabtır. Ä°bn-i Abidin; “Ta’ziye yapan kimse; “Allah sana ecri cezil, sabrı cemil ihsan eylesin. Meyyiti de afv ve maÄŸfiret buyursun” der” hükmünü zikrediyor.(631) Feteva-ı Hindiyye’de “Ta’ziyelerin en güzeli Resûl-i Ekrem (sav) efendimizin ta’ziyesidir. Resûlullah (sav) şöyle derdi: “Şüphesiz ki alan da veren de Allahû Teâla (cc)’dır. Ecel-i müsamma’da onun katındadır. Kimin ne zaman öleceÄŸini ancak ve ancak o bilir” hükmü kayıtlıdır.(632) Ta’ziye’de asıl olan; ölünün yakınlarına sabır tavsiye edici ve onların acılarını dindirici sözler söylemektir.
Cenazeyi dört erkeÄŸin taşıması sünnettir. Ebi’l Mekarim’in Nikaye ÅŸerhinde de böyledir. Cenaze tabuta konduÄŸu zaman; dört tarafından, her tarafında birer kiÅŸi olmak üzere tutularak taşınır. Cevheretü’n Neyyire’de de böyle zikredilmiÅŸtir.(623) Ä°mâm-ı Åžafiî (rha)’in kavline göre; iki kiÅŸinin taşıması sünnettir.(624) EÄŸer ölen kimse; komÅŸu, akraba ve iyiliÄŸiyle şöhret bulmuÅŸ bir mü’min ise, onun cenazesinin arkasından gitmek, nafile ibadetten daha hayırlıdır. Bahru’r Raik’te de böyledir. Cenazeye bir vasıta ile gitmekte bir beis yoktur. Fakat yaya gitmek daha efdaldir.(625) Vasıta ile gidenlerin; cenazeyi geçip gitmesi mekruhtur.
Cenâze Namazı’nı kıldırmaya en evlâ olan; eÄŸer orada hazır ise “Ulû’lemr” (Ä°slâmi devletin lideri) dir. Åžayet Ulû’lemr; orada hazır deÄŸilse “Kadı” kıldırır. Kadıda hazır deÄŸilse “Åžurta Amiri” (Emniyet Amiri) o da hazır deÄŸilse “Cum’a Ä°mamı” imamete geçer!..(614) Zîra yukarıda da beyan ettiÄŸimiz vechile; insanların hallerine vakıf olan ve kılınıp-kılınmayacağını en iyi tayin edebilecek yetkililer bunlardır. EÄŸer hiçbirisi hazır bulunmazsa; beÅŸ vakit namazı kıldırmakla görevli mescid imamı veya ölünün velisi, cenaze namızını kıldırır.
Ä°slâmî bir yönetime (Ulû’lemr’e) karşı haksız yere ayaklanan kimseler; eÄŸer çarpışma anında ölürlerse Cenâze Namazları kılınmaz.(611) Yol kesen (Gutta-i Tarik) eÅŸkiyâlar da; bu esnâda ölürlerse Cenaze Namazları kılınmaz. Ä°bn-i Abidin: “Çeteci zulüm için kavmine yardım eden, onlar için gazaba gelen kimselerdir. “Asabiyete çağıran, yahud asabiyet için çarpışan bizden deÄŸildir” hadisi bu kabildendir. Dürerû’l Bihar ÅŸehri ile Nevazil’de şöyle denilmiÅŸtir: “Ulemamız asabiyet (ırkçılık) için öldürülenleri bu tafsilata göre baÄŸy’iler hükmünde tutulmuÅŸtur” hükmünü zikrediyor.(612) Ancak ÅŸurası unutulmamalıdır ki; bu hüküm “Demokratik ve politik” hırslarla istismâr edilmemelidir. Zîra BaÄŸyi; Ä°slâmî bir yönetime karşı, gayr-i meÅŸrû isteklerle ayaklanan kimsedir. EÄŸer Darû’l Ä°slâm’da herhangi bir kavim; Allahû Teâla (cc)’nın indirdiÄŸi hükümlerin ortadan kaldırılması ve kendi kavimlerinin kanunlarının yürürlüğe konulması niyetiyle ayaklanırsa “Asabiyet” için savaÅŸmak, o zaman tahakkuk eder!.. Babası ve annesini öldüren kimsenin cenaze namazı; sırf ona cezâ vermek niyetiyle kılınmaz.(613)
Cenaze Namazı; farz-ı kifâye olan bir ibadettir. Cenâze Namazı’nın farziyyeti; Ä°cma-i ümmet ve Resûl-i Ekrem (sav)’in sünneti ile sabittir.(608) Ä°nsanlardan bir kısmı veya sadece biri; cenâze namazını kılarsa, diÄŸer insanlardan mesuliyet kalkar. Cenâze Namazı’nı imam; yalnız başına da kılabilir. Zîra Cenâze Namazı’nda cemaat ÅŸart deÄŸildir. Nihaye’de de böyle beyan edilmiÅŸtir. Cenaze Namazı’nın ÅŸartı; ölünün müslüman olmasıdır. Ölü herhangi bir özür sebebiyle yıkanmadan defnedilecek olursa, cenaze namazı kabri üzerinde edâ edilir.(609) EÄŸer ölü müslüman olmazsa durum nedir? sualine cevap arıyalım. Hanefi Fukahasından Alaûddîn El Haskafî: “Hak olan, kafire maÄŸfiret duasında bulunmanın haram olmasıdır” hükmünü zikrediyor. Ä°bn-i Abidin bu metni ÅŸerhederken ÅŸunları zikrediyor: “Åžarih’in hak olan ilh…” sözleri Ä°mam-ı Kârafi ile ona tabi olanlara red cevabıdır. Karafi şöyle demiÅŸtir: “Kafire maÄŸfiret duâsında bulunmak küfürdür. Çünkü haber verdiÄŸi ÅŸeyler hususunda Allahû Teâla (cc)’yı yalancı çıkarmak istemiÅŸ olur. Bütün mü’minlerin bütün günahlarının afv edilmesine dua etmek de haramdır. Çünkü bunda da mü’minlerden bir taifenin günahları sebebiyle mutlaka cehennemde azab göreceklerinin ve ondan ya ÅŸefaetle, yahud baÅŸka bir sebeble çıkacaklarını açıklayan sahih hadisleri yalanlamak vardır. Ama bu küfür deÄŸildir. Çünkü Haber-i Vahid’le, kat’iyi yalanlamak arasında fark vardır. Karafi’ye birinci kavil hususunda Hilye sahibi Ä°bn-i Emir Hacc muvafakat etmiÅŸ, ikinci kavlinde kendisine muhalefette bulunmuÅŸtur.(610) Dikkat edilirse ûlemâ arasında ihtilaflı olan husus: “Kâfire maÄŸfiret duasında bulunan kimse küfre mi düşer, yoksa haram mı iÅŸlemiÅŸ olur” noktasındadır. Dolayısıyle kafir olan bir kimsenin cenâze namazını kılan kimse; bu iki halden birisine mübtelâ olur. Kat’iyyen ibâdet etmiÅŸ olmaz. Bu sebeble:
