Din-kulturu.com - Dini bilgiler, dini hikayeler, din kültürü, ilahiler

Feteva-ı Hindiyye’de: “Alimlerimiz Resûl-i Ekrem (sav)’in kabrinin ziyaret edilmesini, mendub olan amellerin en efdali olarak beyan etmiÅŸlerdir. Menasikü’l Farisi ve Åžerhû’l Muhtar’da: “”Peygamber (sav)’in kabrini ziyaret etmek vacibe yakındır” denilmiÅŸtir. Farz olan haccı edâ etmekte olan mükellefin; önce hacc menasikinden baÅŸlaması, Resûl-i Ekrem (sav)’in kabrini hac’dan sonra ziyaret etmesi daha güzeldir. Nafile hacc yapmakta olan kimse muhayyerdir. Peygamberimiz (sav) Efendimizin kabrini ziyaret etmeye niyyet etmiÅŸ olan mükellef, bu niyeti ile “Mesci-i Nebeviyye’yi” de kasdetmiÅŸ olur. Kendisi için sefere çıkılabilecek (Seyahat edilebilecek) üç mescid’den birisinin Mescid-i Nebi olduÄŸu bilinmektedir. Nitekim bir Hadis-i Åžerif’te: “Üç mescid’den baÅŸka hiçbir mescid için sefere çıkılmaz. Bu (Sefere çıkılabilecek) mescidler: Mescid-i Haram, Åžu benim mescidim ve Mescid-i Aksa’dır” buyurulmuÅŸtur. Mescid-i Nebeviyye’yi ziyaret için yola çıkan mükellef, Peygamber (sav) Efendimize salât-ü selâmı ziyadeleÅŸtirir ve buna yol boyunca devam eder. Fethû’l Kadir’de de böyeledir”(308) hükmü kayıtlıdır.

(more…)

Hareme hediye edilen ve kurban olma vasfına sahip bulunan hayvana “Hedy” denir.(300) Resûl-i Ekrem (sav)’in: “Hedy’in en azı bir koyundur”(301) Hadis-i Åžerifini esas alan Hanefi fûkahası: “Hedy üç çeÅŸittir. Bunlar deve, sığır ve koyundur” hükmünde ittifak etmiÅŸtir.(302)

(more…)

Hacc ibadetinin vücûbunun ve edâsının bütün ÅŸartlarını üzerinde bulunduran mükellef; haccı edâ etmeden veya vasiyyet etmeden ölürse, günahkâr olur. Bu hususta hiçbir ihtilâf yoktur. Vasiyyet etmeden ölen kimsenin varisleri dilerlerse, o ÅŸahsın yerine (bel olarak) hacc yaptırırlar. Bunun Allahû Teâla (cc) indinde caiz olacağı ümit edilir. Ä°mam-ı Azam Ebû Hanife (rh.a) “Bu durumdaki bir kimse, vasiyyet etmeden ölürse, hacc borcu üzerinden düşmez” buyurmuÅŸtur. Dolayısıyle “Vasiyyet” etmek oldukça önemlidir. Kat’iyyen ihmal edilmemelidir. Hacc; vasiyyet eden kimsenin malının üçte birinden harcanarak edâ edilir.(298) Hacca o kimsenin öldüğü yerden (Vatan-ı Asli’sinden) baÅŸlanır. EÄŸer birkaç vatanı mevcut ise; Mekke-i Mükerreme’ye en yakın olanı tercih edilir.(299)

BilindiÄŸi gibi hacc ibadeti; hem mali, hem de bedeni olan “Mürekkep” bir ibadettir. Dolayısıyla “üzerine hacc farz olan bir mükellef; vücût saÄŸlığı noktasından aciz hale gelirse nasıl amel edecektir?” suali çerçevesinde, farklı ictihadlar ortaya çıkmıştır. Hanefi fûkahası: “Mükellef; hacc ibadetini bizzat edâ etme hususunda acze düşerse, vekâlet (bedel) caiz olur. Ancak kudreti olursa caiz olmaz. Kendi yerine bir baÅŸkasını hacca göndermenin cevazı için; ölüm veya ölene kadar acizliÄŸin devamı ÅŸart kılınmıştır.”(293) hükmünde ittifak etmiÅŸtir. Dürri’l Muhtar’da: “Zikredilen acz ÅŸartı farz olan hacc içindir. Nafile için deÄŸildir” hükmü kayıtlıdır. Ä°bn-i Abidin bu metni ÅŸerhederken: “Acz ÅŸartı farz hacc içindir. Çünkü Lübab’tan naklen yukarıda söylediklerimizden biliyorsun ki; ÅŸartların hepsi farz hacc için ÅŸarttır. Nafile hacc için deÄŸildir. Nafile hacc için; Ä°slâm, akıl ve temyiz’den baÅŸka ÅŸart yoktur. Yukarıda beyan edildiÄŸi vecihle, kiralanmamış olmak da ÅŸarttır”(294) hükmünü zikreder. Åžimdi hacc’da niyabetin (vekâletin) caiz olmasının ÅŸartları üzerinde duralım.

(more…)

Molla hüsrev: Ä°hsâr’ın lûgat manası, mutlak olarak men etmek, alı koymak demektir. Åžer’an: “Ä°hramlı olan mükellefi; hacc ve muresinin tamamına eriÅŸmesinden, düşman, hastalık veya meÅŸru bir baÅŸka sebeble menedilmesine “Ä°hsar” denilir”(286) hükmünü beyan etmektedir. Ä°bn-i Abidin: “Ä°hsar lûgatta men etmek demektir. Yani korku, hastalık, acz gibi birÅŸeyle menetmektir. Hapishaneye veya bir ÅŸehre kapamak suretiyle düşmanı kendisine men ederse buna “Hasr” denir. Nitekim KeÅŸÅŸaf ve diÄŸer kitaplarda beyan edilmiÅŸtir. El MuÄŸrib’te: “MeÅŸhur olan budur” denilmektedir. Tamamı Ä°bn-i Kemal’in ÅŸerhindedir. Åžeriatta iki rükünden men etmektir. Bunlar vakfe ve hacc’da tavaftır. Lâkin ileride göreceÄŸiz ki, umrede de ihsar tahakkuk etmektedir. Halbuki onun bir rüknü vardır, o da tavafdır. Hasılı “Hasr”; bir yerden çıkmayı men etmektir. Ä°hsar ise; matlûba (Taleb edilen, hacc ve umre’ye) eriÅŸmeye hastalık ve düşman sebebiyle mani olmaktır”(287) buyurmaktadır. Feteva-ı Hindiyye’de: “Hacc veya umre için ihrama giren; sonra da ihramın gerektirdiÄŸi fiilleri yapmaktan herhangi bir sebeple men edilen kimseye muhsar denir. Hacc’dan men edilme; ister düşman tarafından, ister hastalık, yaralanma, kırılma, hapiste bulunma ile veyahut da baÅŸka bir mani’den dolayı olsun hepsi müsavidir. Ulemamızın kavillerine göre, ihramın gerektirdiÄŸi vazifeler; hakiki ve ÅŸer’i olur. Bedai’de de böyledir. Bir mükellefi vasıtaya binmekten veya yürümekten alıkoyan hastalık; ihsarı sabit kılacak mahiyette bir hastalık sayılır. Ä°hsar için sözkonusu olan düşman; müslüman, kâfir veya yırtıcı hayvan olabilir. Siracü’l Vehhac’ta da böyledir. Hacc yolunda gerekli olan nafakası çalınmış veya bindiÄŸi hayvanın (vasıtasını) kaybettiÄŸi için, yürümeye gücü yetmeyen kimse de muhsardır. Fakat bindiÄŸi hayvanını (vasıtasını) kaybeden kimsenin yürümeye gücü yetiyorsa, o kimse muhsar sayılmaz. Ä°hrama girdiÄŸi zaman yanında kocası olmayan kadın, yanındaki mahremi ölen kadın, yanında mahremi olmadığı halde ihrama giren kadın ve kocası ölen kadın, birer “Muhsara”dırlar. Bedai’de de böyledir. Bir kadının mahremi yolda ölür ve kadınla Mekke arasında üç konak veya daha fazlası bir yolda ölür ve kadınla Mekke arasında üç konak veya daha fazlası bir mesafe bulunursa, bu kadın da muhsara hükmündedir”(288) denilmektedir.

(more…)

Ä°nsanların ekip-yetiÅŸtirdiÄŸi cinsten olmadığı gibi; onların emekleri sonucu da ortaya çıkmamış olan aÄŸaç ve bitkilerin koparılması ve onlardan menfaat elde edilmesi helal deÄŸildir. Resûl-i Ekrem (sav)’in: “Harem’in yeÅŸil otu biçilmez ve dikeni de kesilmez”(284) buyurduÄŸu bilinmektedir. Feteva-ı Hindiyye’de: “Bir kimse harem bölgesinin yeÅŸil olan bir bitkisini kopardığı zaman, kopardığı ÅŸeyin kıymeti kadar yiyecek alır ve her fakire yarım sa’ buÄŸdayı (Yaklaşık 1,667 kg.) tasadduk eder. Bunu istediÄŸi yerde yapabilir. Bu ÅŸahıs dilerse bir kurbanlık alıp, harem’de kesebilir. Ancak bu cinayet sebebiyle oruç tutmak caiz deÄŸildir. Bu iÅŸi yapan kimsenin ihramlı veya ihramsız olması da müsavidir. Ayrıca kıymetini tasadduk etse dahi, kopardığı o bitkiden faydalanması mekruhtur. Satmış olursa, bu satış caiz olur ve satış karşılığı aldığı bedeli fakirlere tasadduk eder. Harem bölgesinin kurumuÅŸ, geliÅŸme ve büyüme imkânı kalmamış olan bitkilerini koparmakta bir sakınca yoktur. Tahavi ÅŸerhi’nde böyledir”(285) hükmü kayıtlıdır. Harem’de insanların bizzat çalışarak yetiÅŸtirdiÄŸi; sebzelerin ekinlerin, çikçeklerin ve benzeri ÅŸeylerin, sahibinin izniyle koparılmasında mahzur yoktur. Ancak ihramlı olan bir kimse; baÅŸkasının bizzat yetiÅŸtirdiÄŸi harem bölgesindeki bir sebzesini kaparsa; kopardığı ÅŸeyin kıymetini sahibine (Kul hakkı) olarak ödemesi, aynı bedeli ÅŸer’i ÅŸerifin hakkı olarak farkilere tasadduk etmesi gerekir.

Kur’an-ı Kerim’de: “Ey iman edenler!.. Siz (Hacc ve Umre için) ihramlı iken av öldürmeyin. İçinizden kim onu bilerek öldürürse (üzerine) öldürdüğü o hayvanın misli (benzeri) bir ceza vardır ki; Kâbe’ye ulaÅŸmış bir kurbanlık olmak üzere bunu içinizden adalet sahibi iki kiÅŸi hüküm (ve takdir) edecektir. Yahûd bir keffaret vardır ki (o nisbette) yoksulu doyurmak yahûd onun dengi oruç tutmaktır. Ta ki bu sûrette o kimse, ettiÄŸinin vebalini atmış olsun. Allah geçmiÅŸi bağışladı. (Fakat) Kim bir daha böyle yaparsa Allah ondan intikamını alır. Allah mutlak galiptir, intikam sahibidir”(257) hükmü beyan buyurulmuÅŸtur. Hanefi fûkahası: “Yaratılışları itibariyle insanlardan kaçan ve korunan hayvanlara “Av hayvanları” denir. Av hayvanları iki çeÅŸittir. Birincisi: Karada yaÅŸayan av hayvanları, ikincisi: Denizde yaÅŸayan av hayvanları. Hayvanların doÄŸumları (Kara veya deniz) esas alınır, yaÅŸayışları arızidir”(258) hükmünde ittifak etmiÅŸtir. Ä°hramlı olan bir mükellef, karada yaÅŸayan av hayvanını öldürürse veya avcılık yapan (Ä°hramsız kimseye) kılavuzluk ederse cezalandırılır. Bu cezada; kasden veya unutarak yapanla, ilk defa veya tekrar tekrar yapan kimse müsavidir.(259)

(more…)

Farz olan ziyaret tavafını abdestsiz olarak edâ eden kimseye bir dem (koyun veya keçi), cünüb olarak yapan kimseye ise bir bedene (Deve veya sığır) kesmesi vacib olur.(236) Ä°bn-i Abbas (ra)’den böyle rivayet edilmiÅŸtir.(237) Ä°mam-ı Merginani: “Zira Cünüblük hali; abdestsizlik halinden, daha galizdir. Dolayısıyla aralarındaki farklılığı meydana çıkarmak ve izhar etmek için; ayrıca ibadetin noksanını tamamlama dikkate alınarak bir bedene (Deve veya sığır) vacib olur. Tavafın ekserisini cünüp olarak edâ eden kimse için de hüküm aynıdır. Zira birÅŸeyin ekserisi, onun tamamı hükmünde olur. Efdal olan Mekke’de olduÄŸu zaman, ziyaret tavafını iade etmesidir”(238) hükmünü zikreder. Feteva-ı Hindiyye’de: “Essah olan, ziyaret tavafını abdestsiz olarak edâ etmiÅŸ olan mükellefin bunu iade etmesinin mendub, cünüb olarak edâ etmiÅŸ olan kimsenin iade etmesinin vacip olduÄŸudur”(239) hükmü kayıtlıdır.

(more…)

Kur’an-ı Kerim’de: “Hacc (ayları) aylardır. Ä°ÅŸte kim onlarda haccı (kendisine) farz eder (ayları) bilinen aylardır. Ä°ÅŸte kim onlarda haccı (kendisine) farz eder (ihrama girerse) artık haccda kadına yaklaÅŸmak, günah iÅŸlemek ve kavga etmek yoktur”(225) hükmü beyan buyurulmuÅŸtur. Hanefi fûkahası bu Ayet-i Kerime’de geçen “Refes” kelimesini “cinsi münasebet ve insanı cinsi münasebete götüren fiiller” olarak deÄŸerlendirmiÅŸtir. Ä°hram’a giren bir kimse; Arafat’ta vakfe yapmadan önce nikâhlı eÅŸiyle cinsi münasebette bulunursa haccı fasid olur. Bu kimsenin ayrıca bir kurban kesmesi vaciptir. DiÄŸer hacc menasikini tamamlar ve ertesi yıl haccını kaza etmesi farz olur”(226) hükmünde ittifak etmiÅŸtir. Arafat’ta vakfe yaptıktan sonraki duruma gelince: Resûl-i Ekrem (sav)’in: “Kim Arafa’da vakfe yaparsa, onun haccı tamam olmuÅŸtur”(227) Hadis-i Åžerifini esas alan Hanefi fûkahası; “Vakfe’den sonra zevcesi ile cinsi temasta bulunan muhrimin (Ä°hramlı kimsenin) haccı fasid olmaz. Ancak iÅŸlediÄŸi cinayet sebebiyle bir deve kurban etmesi vacip olur”(228) hükmünde ittifak etmiÅŸtir. Bu hususta Ä°bn-i Abbas (ra)’dan gelen kavil esas alınmıştır. Bayramın birinci günü Akabe Cemresini taÅŸlayıp, kurban kesen ve tıraÅŸ olan muhrim (Ä°hramlı kimse) nikâhlı eÅŸiyle cinsi temasta bulunursa, bir koyunu kurban kesmesi gerekir. Çünkü Ziyaret tavafından önce, cim’a yapması caiz deÄŸildir.(229)

(more…)

Ä°hrama giren mükellef herhangi bir zaruret olmadan başını tıraÅŸ ederse, kendisine baÅŸka bir ceza deÄŸil, doÄŸrudan doÄŸruya kurban (dem; koyun veya keçi) vacip olur.(216) Burada “Zarûret” kaydını hasseten zikretmemizin sebebi, ızdırar ve eziyyet halinde cezanın farkılaÅŸmasındandır. Çünkü Kur’an-ı Kerim’de: “Artak içinizden kim hasta olur, yahud başından bir eziyyeti bulunursa ona oruçtan ve sadakadan yahud kurbandan (birisiyle) fidye vacip olur”(217) hükmü beyan buyurulmuÅŸtur. Hanefi fûkahası bu Ayet-i Kerime’yi esas alarak; herhangi bir özrü bulunan kimsenin fidye hususunda muhayyer olduÄŸunda ittifak etmiÅŸtir.(218) Dolayısıyla dilerse üç gün oruç tutar, dilerse kurban keser, dilerse altı fakire üç sa’ (Yaklaşık 10 kg.) buÄŸdayı sadaka olarak verir. Zira mâ’zur (Özürlü) olan kimseyi Allahû Teâla (cc) bu hususta muhayyer bırakmıştır.

(more…)